*****

VERORDENING (EEG) Nr. 2672/88 VAN DE COMMISSIE

van 26 juli 1988

betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op bepaalde groepen overeenkomsten tussen ondernemingen met betrekking tot geautomatiseerde boekingssystemen voor luchtvervoerdiensten

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE

GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EEG) nr. 3976/87 van de Raad van 14 december 1987 betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op bepaalde groepen overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen in de sector van het luchtvervoer (1), inzonderheid op artikel 2,

Na bekendmaking van de ontwerp-verordening (2),

Na raadpleging van het Adviescomité voor overeenkomsten en machtsposities in het luchtvervoer,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) De Commissie is op grond van Verordening (EEG) nr. 3976/87 bevoegd bij verordening artikel 85, lid 3, van het Verdrag toe te passen op bepaalde groepen overeenkomsten welke rechtstreeks of onrechtstreeks verband houden met het verschaffen van luchtvervoerdiensten.

(2) Overeenkomsten met het oog op de gemeenschappelijke aankoop, ontwikkeling en exploitatie van geautomatiseerde systemen inzake dienstregelingen, boekingen en het afgeven van vervoerbiljetten kunnen de mededinging beperken en de handel tussen Lid-Staten ongunstig beïnvloeden.

(3) Geautomatiseerde boekingssystemen kunnen zowel aan de luchtvaartmaatschappijen en reisbureaus als aan de luchtreizigers goede diensten bewijzen, doordat zij het mogelijk maken moeiteloos gedetailleerde en bijgewerkte gegevens te raadplegen over, onder meer, mogelijkheden inzake vluchten, tarieven en beschikbare plaatsen. Zij kunnen voorts worden gebruikt om boekingen te verrichten en in sommige gevallen om vervoerbiljetten te drukken en instapkaarten af te geven. Aldus helpen zij de luchtreiziger op grond van volledige inlichtingen de keuze te bepalen die het beste aan zijn reisbehoeften beantwoordt. Om van die voordelen te kunnen genieten, moeten de vluchtschema's en tarieflijsten echter zo volledig en objectief mogelijk zijn.

(4) De omstandigheden op de markt voor geautomatiseerde boekingssystemen zijn dusdanig dat individuele Europese luchtvaartmaatschappijen bezwaarlijk zelfstandig de vereiste investeringen en schaalvoordelen kunnen verwezenlijken om met de meest geavanceerde bestaande systemen in concurrentie te treden. Bijgevolg moet samenwerking op dit gebied worden toegelaten. Voor dergelijke samenwerking dient dan ook een groepsvrijstelling te worden verleend.

(5) Dergelijke samenwerking mag het moeder-luchtvaartmaatschappijen evenwel niet mogelijk maken zichzelf ongerechtvaardigde voordelen te bezorgen en zo de mededinging te beperken. Het is dan ook noodzakelijk erop toe te zien dat geen discriminatie bestaat tussen moeder-luchtvaartmaatschappijen en deelnemende luchtvaartmaatschappijen ten aanzien van de toegang tot het systeem en de neutrale weergave van informatie. Aan die groepsvrijstelling moet de voorwaarde worden verbonden dat alle luchtvaartmaatschappijen aan de systemen kunnen deelnemen zonder enige discriminatie op het gebied van de toegang tot het systeem, de verstrekte inlichtingen, de invoer van gegevens en de gebruiksvergoeding. Om de mededinging op een oligopolistische markt te vrijwaren, moet de abonnee voorts over de mogelijkheid beschikken op korte termijn en zonder sancties op te lopen van het ene systeem naar het andere over te schakelen en mogen de verkopers van systemen en de luchtvaartmaatschappijen zich niet gedragen op een wijze die de mededinging tussen systemen zou beperken.

(6) Overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EEG) nr. 3976/87 dient te worden bepaald dat de onderhavige verordening met terugwerkende kracht van toepassing zal zijn op overeenkomsten die op de dag van inwerkingtreding van de onderhavige verordening reeds bestaan, voor zover zij aan de voorwaarden van de onderhavige verordening voldoen.

(7) Overeenkomstig artikel 7 van Verordening (EEG) nr. 3976/87 dient te worden vastgesteld in welke gevallen de Commissie de groepsvrijstelling kan intrekken.

(8) Overeenkomsten, die krachtens de onderhavige verordening automatisch zijn vrijgesteld, behoeven niet te worden aangemeld overeenkomstig Verordening nr. 17 van de Raad (3). Het blijft de ondernemingen evenwel vrijstaan, in geval van ernstige twijfel, van de Commissie een verklaring betreffende de verenigbaarheid van hun overeenkomsten met onderhavige verordening te verlangen.

(9) Deze verordening staat toepassing van artikel 86 van het Verdrag niet in de weg,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING

VASTGESTELD:

Artikel 1

Vrijstellingen

Artikel 85, lid 1, van het Verdrag wordt overeenkomstig artikel 85, lid 3, onder de in de artikelen 3 tot en met 10 van deze verordening genoemde voorwaarden buiten toepassing verklaard voor overeenkomsten tussen ondernemingen die ertoe strekken

a) een geautomatiseerd boekingssysteem gemeenschappelijk aan te kopen of te ontwikkelen,

b) een systeemverkoper op te richten om het geautomatiseerde boekingssysteem op de markt te brengen en te exploiteren of

c) het verstrekken van distributiefaciliteiten door de systeemverkoper of door verdelers te regelen.

Deze vrijstelling geldt slechts voor de volgende verplichtingen:

i) een verplichting rechtstreeks, noch onrechtstreeks deel te nemen aan de ontwikkeling, het op de markt brengen of de exploitatie van een ander geautomatiseerd boekingssysteem,

ii) een verplichting van de systeemverkoper moeder-luchtvaartmaatschappijen of deelnemende luchtvaartmaatschappijen aan te stellen als verdelers ten aanzien van alle of bepaalde abonnees in een afgebakend gedeelte van de gemeenschappelijke markt,

iii) een verplichting van de systeemverkoper een verdeler het exclusieve recht te verlenen alle of bepaalde abonnees in een afgebakend gedeelte van de gemeenschappelijke markt te werven of

iv) een verplichting van de systeemverkoper verdelers niet toe te staan distributiefaciliteiten van andere systeemverkopers op de markt te brengen.

Artikel 2

Definities

Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder:

»Geautomatiseerd boekingssysteem": een geautomatiseerd systeem dat gegevens bevat over vluchtschema's, tarieven, vrije plaatsen en daarmee verband houdende diensten bij de diverse luchtvaartmaatschappijen en waarmee plaatsen kunnen worden gereserveerd en/of vervoerbiljetten kunnen worden afgeleverd.

»Distributiefaciliteiten": de mogelijkheden die een systeemverkoper biedt om gegevens te verstrekken over vluchtschema's, tarieven, vrije plaatsen, om plaatsen te reserveren en/of vervoerbiljetten af te leveren en daarmee verband houdende diensten.

»Verdeler": een onderneming aan wie de systeemverkoper het recht heeft verleend distributiefaciliteiten aan abonnees te verstrekken.

»Moeder-luchtvaartmaatschappij": een luchtvaartmaatschappij die een systeemverkoper is of die een systeemverkoper rechtstreeks of onrechtstreeks, alleen of samen met anderen bezit of controleert.

»Deelnemende luchtvaartmaatschappij": een luchtvaartmaatschappij die met een systeemverkoper een overeenkomst heeft om via het systeem haar vluchtschema's, tarieven of vrije plaatsen bekend te maken, plaatsen te laten reserveren of vliegbiljetten te verstrekken. Voor zover een moeder-luchtvaartmaatschappij de distributiefaciliteiten van haar eigen systeem gebruikt, wordt zij als een deelnemende maatschappij beschouwd.

»Abonnee": een onderneming die geen deelnemende luchtvaartmaatschappij is en die op grond van een overeenkomst of andere regeling met een systeemverkoper of verdeler, in de Gemeenschap van een geautomatiseerd boekingssysteem gebruik maakt om luchtvervoerdiensten aan het publiek te verkopen.

»Systeemverkoper": een onderneming die een geautomatiseerd boekingssysteem exploiteert.

Artikel 3

Toegang

1. De systeemverkoper geeft binnen de grenzen van de beschikbare capaciteit aan elke luchtvaartmaatschappij de mogelijkheid aan het geautomatiseerde boekingssysteem deel te nemen. De systeemverkoper mag niet eisen dat bijkomende prestaties worden aanvaard welke naar hun aard of volgens handelsgebruik met de deelneming aan een geautomatiseerd boekingssysteem geen verband houden.

2. Door een systeemverkoper geboden distributiefaciliteiten staan zonder discriminatie ter beschikking van alle deelnemende luchtvaartmaatschappijen.

3. Een deelnemende luchtvaartmaatschappij heeft het recht haar overeenkomst met een systeemverkoper te beëindigen zonder dat zij zich daarmee aan enige sanctie blootstelt mits een opzegtermijn van ten hoogste zes maanden in acht wordt genomen, welke termijn echter niet vóór afloop van het eerste jaar mag verstrijken.

Artikel 4

Weergave van gegevens op het scherm

1. De deelnemende luchtvaartmaatschappijen hebben er recht op dat hun vluchtschema's, tarieven en vrije plaatsen op een neutraal scherm, dat als zodanig kenbaar is, worden weergegeven. Bij de weergave op het scherm wordt elke discriminatie vermeden, met name wat de volgorde betreft waarin de gegevens worden verstrekt; deze mag niet bepaald zijn door enige factor die rechtstreeks of onrechtstreeks met de identiteit van de luchtvaartmaatschappij verband houdt.

2. De systeemverkoper mag op het scherm niet opzettelijk of uit onachtzaamheid onnauwkeurige of misleidende gegevens verstrekken. 3. De methodologie die voor de volgorde en de weergave van vlucht- en tariefinformatie wordt toegepast, wordt de belanghebbenden op verzoek ter beschikking gesteld.

Artikel 5

Invoer van gegevens

De systeemverkoper mag wat zorgvuldigheid bij en tijdigheid van de invoer van gegevens betreft niet tussen de deelnemende luchtvaartmaatschappijen discrimineren.

Artikel 6

Vergoedingen

Een door de systeemverkoper aangerekende vergoeding mag niet discriminerend zijn en moet in redelijke verhouding staan tot de kostprijs van de geleverde diensten; meer in het bijzonder moet voor hetzelfde niveau van dienstverlening dezelfde vergoeding worden aangerekend.

Artikel 7

Wederkerigheid

1. De voorwaarden die uit de artikelen 3 tot en met 6 voortvloeien, zijn niet van toepassing op een systeemverkoper in zijn relatie met luchtvaartmaatschappijen die moeder-luchtvaartmaatschappijen zijn die een ander geautomatiseerd boekingssysteem bezitten of controleren, voor zover dat andere geautomatiseerde boekingssysteem aan moeder-luchtvaartmaatschappijen die het geautomatiseerde boekingssysteem dat onder deze verordening valt, bezitten of controleren, geen evenwaardige behandeling biedt.

2. De systeemverkoper die een beroep wenst te doen op lid 1, moet de Commissie, minstens veertien dagen voordat dergelijke stappen worden ondernomen, van zijn voornemen en van de redenen daarvoor in kennis stellen.

Artikel 8

Overeenkomsten met de abonnees

1. Een abonnee heeft het recht zijn overeenkomst met een systeemverkoper of verdeler te beëindigen zonder dat hij zich daardoor aan enige sanctie blootstelt mits een opzegtermijn van ten hoogste drie maanden in acht wordt genomen, welke termijn echter niet vóór afloop van het eerste jaar mag verstrijken.

2. De systeemverkoper of verdeler mag een abonnee niet verplichten tot het ondertekenen van een exclusiviteitsovereenkomst en hem evenmin rechtstreeks dan wel onrechtstreeks verhinderen zich op een ander systeem te abonneren of een ander systeem te gebruiken.

Artikel 9

Verplichtingen van de moeder-luchtvaart-

maatschappijen

Een moeder-luchtvaartmaatschappij mag commissielonen of andere voordelen die bij de verkoop van vervoerbiljetten voor haar luchtvervoerdiensten aan abonnees worden toegekend, niet afhankelijk stellen van het door die abonnees gebruik maken van het geautomatiseerde boekingssysteem waarvan het een moeder-luchtvaartmaatschappij is.

Artikel 10

Mededinging tussen systeemverkopers

Systeemverkopers mogen onderling geen overeenkomsten aangaan en evenmin hun feitelijke gedragingen op elkaar afstemmen wanneer zulks tot doel of tot gevolg heeft dat de markt wordt gecompartimenteerd.

Artikel 11

De Commissie kan overeenkomstig artikel 7 van Verordening (EEG) nr. 3976/87 bepalen dat de onderhavige verordening niet meer van toepassing is, wanneer zij vaststelt dat in een bepaald geval een op grond van de onderhavige verordening vrijgestelde overeenkomst desalniettemin bepaalde gevolgen heeft die met artikel 85, lid 3, onverenigbaar zijn of ingevolge artikel 86 van het Verdrag verboden zijn, en met name wanneer:

i) de overeenkomst de instandhouding van een daadwerkelijke mededinging op de markt voor geautomatiseerde boekingssystemen verhindert;

ii) de overeenkomst tot gevolg heeft dat de mededinging op de markt voor het luchtvervoer of op andere, met reizen verband houdende markten wordt beperkt;

iii) de systeemverkoper rechtstreeks of onrechtstreeks aan de abonnees of aan de deelnemende luchtvaartmaatschappijen onbillijke prijzen of vergoedingen oplegt;

iv) de systeemverkoper of de verdeler weigert een overeenkomst te sluiten met een abonnee zonder daarvoor een objectieve en gerechtvaardigde reden van technische of commerciële aard te hebben;

v) een moeder-luchtvaartmaatschappij, die op de gemeenschappelijke markt of op een wezenlijk deel daarvan een machtspositie bezit, weigert deel te nemen aan de distributiefaciliteiten van een concurrerend geautomatiseerd boekingssysteem zonder daarvoor een objectieve en gerechtvaardigde reden van technische of commerciële aard te hebben.

Artikel 12

Deze verordening treedt in werking op de dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Zij is met terugwerkende kracht van toepassing op overeenkomsten die op de dag van haar inwerkingtreding reeds bestaan, en zulks vanaf het tijdstip waarop aan de toepassingsvoorwaarden van deze verordening werd voldaan.

Zij is van toepassing tot en met 31 januari 1991. Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke Lid-Staat.

Gedaan te Brussel, 26 juli 1988.

Voor de Commissie

Peter SUTHERLAND

Lid van de Commissie

(1) PB nr. L 374 van 31. 12. 1987, blz. 9.

(2) PB nr. C 138 van 28. 5. 1988, blz. 6.

(3) PB nr. 13 van 21. 2. 1962, blz. 204/62.